yazın ayranların yoğurtların bol olduğu zaman komşular birbirlerine yoğurt ve ayranı sıra ile vererek herkesin kışlık tarhana yapmasını sağlardı

buğday önce değirmen de  öğütülür halk arasında dövme denir önce kazana su ve tuz konur karıştırılır iki hafta dinlendirmiş ayran kazana boşaltılır ateşte kaynayana kadar karıştırılır kaynamaya başladığı zaman dövme kazana boşaltılır belirli bir kıvamda kaynadıktan sonra büyük leğene boşaltılır soğuduktan sonra bez üzerine boşatılır üstü kapatılır ortalama beş saat dinlendirilir      

su un tuz ve bir kase ekşi ayran bir leğene boşlatılır yoğrulur hamur yapılır biraz bekletilir dinlendirilmiş tarhanayı leğene boşaltılır hamurla yoğrulur tekrar bezin üstüne serilir üstü kapatılır bir gece dinlendirildikten sonra yere serilmiş meşe yaprakların üzerine elle yassı şeklide yaparak serilerek güneşlendirilir ortalama iki gün sonra ters çevrilerek diğer tarafın da kurutulması sağlanır 

Tarhana (keşk)

2.kavurma  kavurme

Ailenin kalabalığına ve gücene göre güzün bir iki davar (genelde keçi) kesilir kuşbaşı büyüklüğünde doğranır tuzu eklenir büyük kazanlara konur ağır ateşte kendi suyunda yumuşayıncaya kadar kavrulur sonra üzerine yağ eklenir yağda köpüğü çıkana kadar kavruluru teneke ve sinilere konur dondurulur kışın yolların kardan altı ay kapalı olduğunda et yerine yemeklerde kullanılır ve kahvaltıda yenir 

 3.Bulgur    bulğure

 buğday su ile büyük kazanda beli kıvamda kaynatılıp bezin üzerine yayarak güneşlendirilir belli aralıklarla karıştırılarak kurutulur daha sonra değirmende belli kıvamda öğütülür   

 4.kurut Cırtan

yazın taze çökelek tuz ile yoğrulur ceviz büyüklüğünde yuvarlak şeklide yapılır kurutulur kışın suyun içine bırakılır bir birine ovuşturarak eritilir kışın yüksek dağlardan süt yoğurt olmadığı zaman yoğurt ve ayran işlevini yapar    

 5.Göbelek Kıfkarık

 mantar bölgemizde kıfkarık olarak bilinen dağlar da çarşu otu diye bilinen yani kırkor çürük kökünden yetişen mantardır nisan mayıs ayında olur dağlarda toplarken zehirli mantara çok benziyor onun için bu mantarı tanımayan sakın yapmasın

 6.Tulum peyniri pandır

 tulum içine bir kat çökelek bir kat peynir bırakılır kışlık katığı olarak yenir

7.Çolkaymağ Çolurun

kaymak çökelek bir birine karışılır özelikle kahvaltıda yenir ve katma yapılır

 8.Eritilmiş yağ(rune hallındı)

ereyağı tuzsuz eritilir dondurulur kışın çökelekle ve bal ile yenir

9. Soğan ve Patates pivaz ve patik

ekilen yerde çıkarılır sobanın olmadığı evin bir köşesine konur üzerine toprak dökülür kış boyunca hiç bozulmadan kalır kışın yemeklerde kullanır

 10.kak  kağ

domates patlıcan kabak taze fasulye biber bunlara benzer bir çok sebze kurtulur kışın yemek yapılır 

11.Çökelek  çoluk

ayran kaynatılarak yapılır

12 Tereyağı Ruh

13. Galındır Handor

yeni doğum yapmış keçi koyun ve inekten ilk sağılan sütten yapılır süt süzülür büyük bir tasa konur bir tencerenin içine kaynar su koyulur tencere odun közün üstüne konur içinde taze süt olan tası tencerenin içine koyulur tencerenin içindeki su tasın boyunu aşmayacak şekilde ayarlanır yaklaşık bir buçuk saat kaynatılır katılaşıp peynir görümünü alan handor dilimlenerek üzerine bal pekmez toz şekeri dökülerek daha çok lezzetli olması sağlanır

14Ağız.firik

AĞIZ: İnek ve keçinin doğurduğu zaman sağılan ilk süttür. Sütün sağıldıktan sonra süzdürülür. Ocak ateşine bir kap içerisinde alınır. Katı bir kıvama gelene kadar kaynatılır. Kaynatılırken kaşıkla ara sıra karıştırılır. İsteyen İçine şeker bırakabilir Sıcak ve soğuk tüketilir. Dövme ile Çorbası yapılır ve içine ekmek doğranır yenir

15.Dut Tu

Dut yağ ile kavrulur

16.Yoğurtlu dut tuye mastgırın

Kuru dutla yoğurt karıştırılır üzerine biraz pekmez dökülür

17.Karlı pekmez barfa motgırın

Karı üzerine pekmez dökülür

18.Yağlı pekmez motte kavurandı

Dut pekmezi nişasta ile karıştırılarak ateşte kaynatılır tabağa konduktan sonra üzerine kızartılmış tereyağı dökülerek hazır hale getirilir.

Köyümüzde her türlü meyve ve sebze yetişir

Malatya’mızın  kaysısı ve arapgir’mızın üzümünü  dışında yabani doğal olanlardır

Kayısı mışmış

KAYISI: A, B, C ve P vitamini açısından zengin bir meyve olan kayısı aynı zamanda bol miktarda demir içerir. Ayrıca magnezyum, kalsiyum, fosfor, kükürt, bakır, krom ve manganez mineralleri açısından da zengindir.

Kayısının Faydaları: Kayısı besleyici ve iştah açıcıdır. Bol miktarda demir içerdiğinden kansızlığa iyi gelir. Vücuttaki zararlı maddelerin uzaklaştırılmasına yardımcı olur. Başta akciğer ve cilt kanseri olmak üzere kansere karşı koruyucudur. Vücuda kuvvet verir. Bedensel ve zihinsel yorgunluğu giderir. Özellikle gelişme çağındaki çocuklara faydalıdır. Raşitizm gibi gelişme bozukluklarını önler. Hastaların iyileşmesini hızlandırır. Sinirleri sakinleştirir ve uyku verir. Migrene karşı da iyi gelir. Ayrıca cildi besler, nemlendirir ve yumuşatır.

Kayısı Nasıl Kullanılır? Kayısı kuru ya da taze olarak yenebileceği gibi reçeli ve kompostosu da yapılabilir. Ayrıca, Kayısı çekirdeği yağ elde etmek için kullanılır. Kayısının yaprakları da kullanılır. Kayısı kompostosu idrar söktürür ve kabızlığı giderir. Kuru kayısı A, B ve C vitaminleri ve potasyum minerali açısında oldukça zengindir. Kayısının yemeklerden sonra yenmesi hazmı kolaylaştırmasını sağlar. Bunların dışında, kayısı cilt bakımı için maske yapılarak yüze sürülebilir

ÜZÜM Turu

Arapgir ilçesinde bağcılığın tarihçesi çok eski yıllara dayanmaktadır. İlçede  başta Siyah Köhnü, Aşıkbeyazı ve Kışlık Amasya üzüm çeşitleri olmak üzere toplam 13 üzüm çeşidinin üretimi yapılmaktadır. Bu üzüm çeşitleri içerisinde en meşhuru Siyah Köhnü üzüm çeşidi, asit-şeker oranı, tat, aroma ve rengi itibariyle ülkemiz genelinde hem sofralık ve hem de şaraplık olarak geniş pazar bulabilen, şarap fabrikalarının alım için rağbet ettiği  bir üzüm çeşididir. Üzüm, sofralık ve şaraplık olmasının yanında; pekmez, pestil, kuru üzüm ve oricik (ceviz sucuğu) olarak değerlendirilmektedir.  Ayrıca kışlık Amasya üzüm çeşidi kışlık taze üzüm olarak nisan, mayıs hatta haziran ayına kadar kilerlerde muhafaza edilmektedir 

Üzümün Faydaları: Güçlü bir antioksidan olan üzüm kansere karşı koruyucudur. Vücuda ve beyne enerji ve kuvvet verir. Yorgunluğu giderir. İyileşmeyi hızlandırır. Unutkanlığa karşı faydalıdır. Sinirleri yatıştırır. Hazmı kolaylaştırır ve kabızlığı giderir. Böbrekleri çalıştırarak vücuttaki zararlı maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasına yardımcı olur. Kanı ve vücudu temizler. Bulantıları önler. Karaciğer ve dalak hastalıklarına, romatizma ve gastrit şikâyetlerine karşı etkilidir. Kan yapıcı bir besin olan üzüm kansızlara iyi gelir. Yüksek tansiyonu düşürür. Böbrek kumlarının ve taşlarının düşürülmesine yardımcı olur. Cildi güzelleştirir. Kuru üzüm damar sertliği ve yüksek tansiyona karşı faydalıdır.

Üzüm Nasıl Kullanılır? Üzümün meyvesi ve yaprakları taze olarak kullanılır. Ayrıca, üzümün kurutulması ile kuru üzüm elde edilebileceği gibi üzüm pekmezi ve üzüm suyu da yapılabilir. Kuru üzüm çok iyi bir enerji ve besin kaynağıdır. Mide ve bağırsak yaralarına iyi gelir. Üzüm çekirdeği kuersetin adlı madde içerir. Kan yapıcı ve damar sağlığını koruyucu etkilere sahiptir. Bu nedenle, üzüm çekirdeği atılmamalı ve üzüm, çekirdeği ile birlikte yenmelidir

mantar kıfkarık

MANTAR: Tüm dünyada on binlerce çeşidi bulunan mantar protein ve demir açısından çok  zengindir. Ayrıca, mantarda A, B, D, P ve K vitaminleri ile kalsiyum, potasyum, fosfor ve bakır mineralleri de bulunur.

Mantarın Faydaları: İçerdiği Protein değeri sayesinde etin yerini tutar. Bağışıklık sistemini güçlendirerek hastalıklara karşı direnci arttırır. Göze ve vücuda kuvvet verir. Bedensel ve zihinsel gelişimi destekler. Öğrenme yeteneğini arttırır. Yorgunluğu giderir. Bol miktarda demir minerali içeren mantar, kansızlığa iyi gelir. Kandaki kolesterol oranını düşürerek kalp ve damar hastalıları ile kalp krizine karşı koruyucu etki gösterir.

Mantar Nasıl Kullanılır? Protein değeri yüksek bir besin olmakla birlikte yağ oranı düşük olduğu için mantar diyetlerde sıklıkla kullanılır. Mantar lezzetli ve besleyici bir besin olmakla birlikte zehirli pek çok türü olduğu için yabani mantar uzman kişiler tarafından toplanmalı ve dikkatli tüketilmelidir. Bu nedenle kültür mantarlarını tercih etmek daha sağlıklı olur. Ayrıca, mantar vücutta üre asidi bıraktığı için Romatizmalılara tavsiye edilmez.

Yabani Çağla    çakale

Çağla Gülgillerden bir çeşit ağacın yemişidir. Meyvesi ancak çağla halindeyken yenir. Olgunlaştıktan sonra, sert kabukla kaplı olan içi yenir. 2 çeşidi vardır. Acıbadem ve Tatlı badem Bademin, diğer kabuklu yemişler gibi, besin değerleri son derece yüksektir. Kalsiyum, fosfor, çinko, demir, magnezyum, potasyum, A, B, C ve E vitaminleri içeren badem sağlık dostu bir besindir. Bademin ezilerek yağı elde edilir

Faydaları
Vücuda, beyne ve göze kuvvet verir. Yüksek kalori değeriyle kilo almaya yardımcı olur Baş ve böbrek ağrılarını hafifletir Soğuk algınlığı ve bronşite iyi gelir

Cinsel güçsüzlüğe karşı yararlıdır Bedeni ve zihni yorgunluğu giderir. Hamilelerin zayıf düşmemesini sağlar Hamilelerin sütünü artırır ve bebeklerin gelişimine yardım eder Sütle içilirse mideyi kuvvetlendirir Kabızlığı giderir.

Tansiyonu düşürür Strese iyi gelen yiyecekler arasındadır Nekahat devresini kısaltır Kan şeker düzeyini düzenleyicidir. Bor bakımından zengindir; kemikleri güçlendirir

Kanser ve kalp krizi gibi hastalıklara karşı koruyucudur İdrar yolları ve cinsel organlardaki iltihapları iyileştirici özelliktedir Baş ağrısı, karaciğer ve böbrek ağrılarını hafifletir Bronşit, boğaz ağrısı, anjin, boğaz yanması ve akciğer hastalıklarında faydalıdır Kuru ciltler için besleyicidir

    Börtülen Turaşık

Böğürtlen:beyaz çiçekleri yaz aylarında açan, kolayca bulunabilen dikenli ve çalı görünümlü bir bitkidir. Ham Böğürtlen kırmızı renktedir, olgunlaştıkça rengi kararır. Çileğe benzeyen meyvesi sulu ve tatlıdır. C Vitamini açısından zengindir.

Böğürtlenin Faydaları: Vücuttaki zararlı maddelerin temizlenmesine yardımcı olur. İyi bir antioksidandır. Tansiyonu düşürür ve bedeni güçlendirir. Kadınlarda görülen beyaz akıntıları kesmeye yardımcı olur. Olgun Böğürtlen idrar söktürücüdür ve kabızlığa iyi gelir. Ham Böğürtlenin ise ishal kesici özelliği vardır ve fazlası kabız yapabilir. Böğürtlen gözleri kuvvetlendirir ve ayaklardaki şişkinliği azaltır. Basura iyi gelir.

Böğürtlen Nasıl Kullanılır? Böğürtlenin meyvesinden, yapraklarından ve köklerinden faydalanılır. Yaprakları kaynatılarak suyu ile gargara yapılırsa ağız, diş eti ve bademciklerdeki iltihaplara iyi gelir. Kökleri kaynatılarak suyu içilirse böbrek kumunun ve taşlarının düşmesine yardımcı olur. Böğürtlenden şurup ve reçel de yapılır. Şurubu göğüs ve solunum yolları rahatsızlıklarında oldukça yararlıdır. Ayrıca, böğürtlen yaralara sürülürse iyileşmelerini kolaylaştırır.

Gılmıt

Gılmıt birazcık yenidünyaya benzer meyvesi olgunlaşmadan önce sarı, iyice olgunlaştığında kahverengi alır şuna kadar bölgemizin dışında başka bir yerde rastlanmamıştır yöremize has bir meyvedir ilk bakışta çürük gibi görünen meyveleri tatlı ve güzeldir güzün İyice olgunlaştıktan sonra yenir

Sevircik

vişneye benzer ağaçtan olur tadı vişneye benzemez köyümüzde ve yöremizde olur güzün meşe palamudu dan önce yenilen en son meyvedir

Ceviz       Guz                                       

CEVİZ: Ceviz vitamin, mineral, protein ve lif açısından çok besleyici bir besindir. Kalori değeri yüksek bir besin olan cevizde sağlığımız için tercih etmemiz gereken doymamış yağ vardır.

Cevizin Faydaları: İçerdiği Omega 3 ve Omega 6 yağ asitleri sayesinde beyin ve zekâ gelişimini destekler. Vücuda enerji verir. Hafızayı kuvvetlendirir. Vücuttaki zararlı maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasına yardım eder. Kolesterolü düşürmeye yardımcıdır. Hazımsızlığı giderir. İshal, kabızlık ve dizanteriyi giderir. Göğüs ağrılarında ve öksürükte faydası görülür. Ceviz yağı Bağırsak kurtlarını döker. Ciltteki lekelere sürülüp ovulursa lekeleri giderir. Nasırlara sürülürse iyileştirir. Ceviz, Bal ile birlikte yenirse basura iyi gelir.

Ceviz Nasıl Kullanılır? Ceviz ağacının, meyvesi olan cevizin ve cevizden elde edilen ceviz yağının dışında, kabukları ve yaprakları da kullanılır. yeşil kabukları ezilerek saçları ve elleri iplik boyamakta kullanılabilir. Ceviz yaprağının kaynatılması ile elde edilen su çay olarak içilirse mideyi kuvvetlendirir, boğaz ve bademcik iltihaplarını iyileştirmeye yardımcı olur. Bu su ile banyo yapılırsa cilt rahatsızlıklarına iyi gelir

 kuşburnu     Şillan              

KUŞBURNU: Başta C vitamini olmak üzere bol miktarda vitamin ve mineral içeren çok besleyici bir besindir.

Kuşburnunun Faydaları: Vücut direncini arttırır. Vücuda ve gözlere kuvvet verir. Cinsel isteği arttırır. Kan dolaşımını hızlandırır ve kanı temizler. Bağırsakları yumuşatan ve sindirimi kolaylaştıran Kuşburnu iyi bir idrar söktürücü olarak kabızlıkta faydalıdır. İshali keser. Vücuttaki atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasına yardımcı olur. Bağırsak kurtlarını düşürür. Kansere karşı koruyucudur. Romatizma şikâyetlerini ve ağrılarını hafifletir. Kandaki insülin miktarını ayarlamaya yardımcı olduğundan Şeker hastalarına çok iyi gelir. Selülit oluşumunu engeller. Basur rahatsızlığı olanlara da yararlıdır.

Kuşburnu Nasıl Kullanılır? Daha çok Kuşburnu çayı yapılarak kullanılır. Kuşburnundan ayrıca reçel, meyve suyu, bebek maması ve yağ da elde edilmektedir. Kuşburnunun kurutulan yaprakları kaynatılıp soğuduktan sonra suyu süzülerek kırışmış ciltlere konursa faydası görülür. Kuşburnu çekirdeğinden elde edilen kuşburnu yağı Kuşburnu yağı cilt hücrelerini yenileyici, cildi koruyucu, kırışıklıları giderici ve yaşlanmayı geciktirici özellikleri ile kozmetik alanında sıklıkla kullanılmaktadır

yabani armudu       Hırme                 

ARMUT: Beyaz çiçekli bir ağacın yumuşak, sulu ve tatlı meyvesidir. Armut, sarı-yeşil arası renklerde, lifli, hazmı kolay ve mineral açısından oldukça zengin bir meyvedir.

Armudun Faydaları: Sindirim sistemini güçlendirir, hazmı kolaylaştırır. Böbreklerin düzenli çalışmasına, böbrek taşlarının ve kumunun dökülmesine yardım eder. İdrar söktürücüdür. Kanı temizler. Kansızlığa iyi gelir. Sinirleri yatıştırıcı etkisi ile yüksek tansiyonu düşürür, çarpıntıyı giderir ve zihin yorgunluğuna iyi gelir. Nıkris (gut) ve romatizmada faydalıdır. Nezleye iyi gelir.

Armut Nasıl Kullanılır? Yemeklerden önce yenilmesi tavsiye edilir. Mümkünse çekirdekleri ile birlikte yemek daha faydalıdır. Çekirdeği, aç karına yenirse bağırsak kurtlarını dökmeye de yardımcı olur. Armut taze olarak yenebileceği gibi pişirilerek de yenebilir. Az kalorili fakat buna karşılık bol lifli ve mineralli bir meyve olan Armut, diyet yapanlar için de faydalıdır. Ferahlık veren bir meyve olduğu için hamilelerin kusmalarını azaltır

Çakal eriği mamığ                     

Çakal Eriği Genellikle 3 - 4 metreye kadar boylanabilen, beyaz renkte çiçekler açan, bodur bir ağaçtır. Meyveleri iri çekirdekli ve ekşidir. İçerisinde organik asitler, pektin ve şekerler bulunur. Çiçekleri flavon ve glikozitler açısından zengindir. Meyveleri ve yaprakları ise bol miktarda tanen içerir.

Çakal Eriğinin Faydaları ve Etkileri: Çiçeklerinden hazırlanan çay vücuttaki zararlı maddelerin vücuttan atılmasını sağlar ve kanı temizler. İdrar söktürücü ve bağırsak solucanlarını düşürmeye yardımcıdır. Romatizma ve gut ağrılarını azaltır. Ağız ve boğaz iltihaplarında faydalıdır. Solunum yolu hastalıklarında etkilidir. Meyveleri vücut direncini arttırır. Soğuk algınlığı, grip ve romatizma şikayetlerinde faydalıdır. İshali kesmeye yardımcı olur. Anne sütünü arttırır. Yaprakları da meyvelerine benzer etkilere sahiptir.

Çakal Eriği Nasıl Kullanılır? Çakal eriğinin meyveleri yenebileceği gibi kurutulmuş yaprakları ve çiçekleri de suda kaynatılmak suretiyle kullanılır. Meyveleri de kurutulup suda kaynatılabileceği gibi marmelat ve şurup yapımında da kullanılabilir. Meyve şurubu diş eti ve bademcik iltihapları ve gece altını ıslatma şikayetlerine karşı etkilidir

Çördük Bozuk

Yaban Armudu : Ahlat olarak da bilinen bu bitki kendiliğinden yetişen ve armut aşılanan bir ağaçtır. Sonbaharda olgunlaşan meyvesi 3-4 cm. çapında ve oldukça buruk lezzettedir. Bazı yörelerde çakal armudu, çördük bozuk taşık gibi yöresel isimleri de vardır.

Yaban Armudunun Faydaları: İshali keser. Zehirli hayvan ısırmalarında faydalıdır.

Yaban Armudu nasıl kullanılır? Yemişi olgunlaşınca yenir. Meyvesi ishali kesmekte etkilidir. Filizi ezilip zehirli hayvan ısırığının olduğu yere sürülürse faydası görülür.

Alıç Guhuz   

Alıç Ağacı ve Çiçeği  6 metreye (nadiren 12 m) kadar uzayabilen, pembe-beyaz renkte çiçekler açan, dikenli bir ağaç olan alıç ağacı daha çok yabani olarak yetişir. Muşmulaya benzeyen meyveleri kırmızı ya da koyu sarı renklerde, mayhoş tattaki alıç meyvesi ekşi muşmula olarak da bilinir. Çeşitli flavonlar, sıtasterin, adenozin, adenin ve guanin gibi maddeler ve C vitamini başta olmak üzere çeşitli vitaminler içerir.

Alıcın Faydaları: Önemli bir kalp ve damar sağlığı destekleyicisi olan alıç kalp damarlarını genişleterek kanın daha rahat pompalanmasını ve dolaşmasını sağlayarak kalbin yükünü hafifletir. Kalbi kuvvetlendirir ve damar sertliğine karşı koruyucudur. Kalp krizi riskini azaltır. Kalp atışlarını düzenleyerek aritmiye (düzensiz kalp atışı) karşı da koruyucu ve tedavi edici etki gösterir. Sinirler üzerinde yatıştırıcı etkisi ile sinir bozukluğunu ve sinirsel çarpıntıları giderir. Beyne kan akışını arttırır. Uykusuzluğa iyi gelir. Yüksek tansiyonu düşürür. Mideyi kuvvetlendirir. Spazm çözücü ve idrar söktürücüdür. Cinsel gücü arttırır. Kaynatılıp kurutulur kışı suda eritilir şurubu ve çorbası yapılır

Alıç Ağacı ve Çiçeği nasıl kullanılır? Alıç yaprağı, çiçeği ve meyvesi kullanılır. Alıç çiçeğinden yapılan alıç çayı ile alıç meyvesi kalp krizi riskini azaltır ve kalp krizi sonrası iyileşmeyi kolaylaştırır. Lapa haline getirilip şişliklerin üzerine konursa faydası görülür. Suyu şerbet yapılıp içilirse baş ağrısını keser. Vücutta alışkanlık yapmadığı ve birikerek vücuda zararlı olabilecek maddeler içermediği için Alıç, uzun süreli olarak kullanılabilir. Zaten etkilerini göstermesi için belli bir süre kullanmak gerekmektedir

Yabani elma Tırşık

ELMA: Kırmızı ve yeşil renklerde çok besleyici bir meyve olan elmada A, C, E ve B grubu vitaminlerin yanı sıra kalsiyum, potasyum, magnezyum, fosfor ve sodyum gibi mineraller ve çeşitli organik asitler bulunur. Bu nedenle günde 1 elma dahi günlük vitamin ve mineral ihtiyacının büyük bir kısmını karşılamaya yeterlidir.

Elmanın Faydaları: Sindirim sistemine çok yararlıdır. Bağırsak faaliyetlerini düzenler, hazmı kolaylaştırır ve kabızlığı önler. Böbrekleri temizler ve böbrek taşlarını düşürmeye yardımcı olur. Kolesterolü, tansiyonu ve kan şekerini düşürür. Kalp hastalıkları ve damar sertliğine karşı koruyucudur. Vücuda kuvvet verir, yorgunluğu giderir. Hastalıklara karşı direnci arttırır. Romatizma, gut ve şeker hastalığına karşı yararlıdır. Nefes darlığına iyi gelir. Elmanın kokusu sinirleri rahatlatır ve gevşetir. Besleyici değerinin yanında mide bulantısına da iyi geldiği için özellikle hamilelere tavsiye edilir.

Elma Nasıl Kullanılır? Elma çiğ olarak yenebileceği gibi kompostosu, sirkesi, pekmezi ve çayı yapılabilir, ayrıca suyu da kullanılır. Elmayı kabukları ile yemek hem daha besleyici hem de sindirim sistemi açısından daha yararlıdır. Elma ve elma suyu cilt bakımı için çok yararlıdır. Taze elma suyu yüze ve boyna sürülürse kırışıklıkların oluşması geciktirir. Bir miktar elma sirkesi suya karıştırılıp cilt bakımı ve temizliği, saçlara yumuşaklık ve parlaklık kazandırmak için kullanılabilir

yer elması kılkoç

Yer Elması: Parlak sarı renkte çiçekler açan ve toprak altında patatese benzer yumruları olan bir sebze türüdür. Besleyici bir sebze olan Yer Elması, A ve C vitaminleri ile kalsiyum, demir ve fosfor mineralleri açısından zengindir.

Yer Elmasının Faydaları: Vücut direncini ve cinsel gücü arttırır. İçerdiği besin değerleri ile kansızlığa iyi gelir. Anne sütünü arttırmaya yardımcı olan yer elması emziren anneler için de faydalıdır. İdrar söktürür ve kabızlığı giderir. Böbreklerin düzenli çalışmasına yardımcı olur. Göğsü yumuşatır ve öksürüğü keser. Romatizma, mafsal ve nikris ağrılarını hafifletir. Basur şikâyetlerini azaltır. Cildi güzelleştirir.

Yer Elması Nasıl Kullanılır? Yer Elmasının kökü haşlanarak yemeği yapılır ve yenir. Suyu ile saçlar yıkanırsa saç diplerini kuvvetlendirir. Ezilip lapa haline getirildikten sonra şişliklerin üzerine konursa faydası görülür. Besin değerleri yüksek kalorisi düşük bir besin olduğu için diyet yapanlar kullanabilir.

DUT  TU

DUT: Meyveleri beyaz ve kara olan dutun barındırdığı vitamin ve minerallerin yanında mikrop öldürücü özelliği vardır. Ayrıca dutun yaprakları ipek böceklerini beslemek için de kullanılır.

Dutun Faydaları: Vücuda kuvvet verir, kansızlığa iyi gelir. Ağız, bademcik ve boğaz iltihabı, diş eti hastalıkları ve öksürüğe karşı faydalıdır. Ateş düşürür. Karaciğeri kuvvetlendirir. Mide ve bağırsakların düzenli çalışmasına yardım eder. Özellikle yemekle birlikte yenildiğinde hazmı kolaylaştırır. Aç karnına yenirse kabızlığı giderir ve hatta ishal yapabilir, bağırsak kurtlarını düşürmeye de yardımcı olur.

Dut Nasıl Kullanılır? Dut taze ve kuru olarak yenebilir. Ayrıca dutun şurubu, reçeli ve pekmezi yapılabilir. Dutun Yaprakları da kullanılır. Yaprakları kaynatılıp suyu içilirse kabızlığa iyi gelir. Dut kabuğu ve yaprağı kaynatılıp bunun suyuyla gargara yapılırsa diş ağrılarını dindirir. Dut şurubu mide ve bağırsak iltihaplarını iyileştirmeye yardımcı olur.

Karamık karamığ

Mayoş yapraklı, dalları dikenlidir. Güze doğru tohumları olgunlaşır. Karamık   üzümü dediğimiz meyvesi  olgunlaşınca  mor renk alır. Üzümlerini  çocuklar ve kuşlar severek yerler.  

Karanfilgiller familyasından, yurdumuzda hububat yetiştirilen tarlalarda görülen, çoğu zaman buğdayla karışık olan biten, 30-100 cm yüksekliğinde bir bitkidir. Üzeri tüycüklerle kaplıdır. Çiçekleri büyük ve güzel, morumsu pembe ve ender olarak da beyazdır. Meyvelerinden şurup yapımında yararlanılır

Meşe palamudu Barru

meşe ağacında yetişen pelit denilen kestane türünden yemişi olan sert ve tırnaklı fındığa benzeyen meyve dır  Dikkat edilecek en önemli şey meşe palamutlarının kimyasal atıklardan uzakta ve tarımsal ilaç ve gübre gibi etkenler tarafından etkilenmemiş olmasıdır. Çünkü palamutlar tabiyatı itibariyle atıkları biriktiren bir bitkidir.Mazı ve meşe palamutları hemen hemen aynı etken maddeleri içerisinde bulunduran şifalı bitkiler dir. Boya sanayinde kullanılır Gallik, tanenler, gallik asit, ellagik asit, nişasta ve şeker palamut un başlıca etken maddelerindendir.

Kullanıldığı yerler.

Anadolu’da birçok hastalık için kullanılan meşe palamutları ayrıca kahve yapımında da kullanılmaktadır. İkram için hazırlanan kahvelerden farklı olan palamut kahvesi genelde şifa bulmak maksadıyla tüketilmektedir. Şifalı bitki olarak meşe palamudu,

Kabızlık yapıcı etkisinden dolayı ishal vakalarında. Mikrop öldürücü ve kanama durdurucu etkisinden dolayı açık yaraların sarılmasında iltihap giderci olarak boğaz göz karaciğer iltihaplanmalarında yine kanama durdurucu özelliği açısından mide kanamalarından damarlar üzerindeki yatıştırıcı etkisinden dolayı basur gibi rahatsızlıklarda egzama ve arpacık gibi hastalıklarda bolca kullanılmaktadır 

Yabani  nohut nok

Nohut: Besin değeri ve kalorisi yüksek bir sebze olan nohut oldukça besleyicidir. Bol miktarda nişasta ve azot içermesinin yanında bitkisel protein ve B vitaminleri ile demir, kalsiyum, fosfat ve fosfor gibi mineraller açısından zengindir. 100 gr. nohut 360 kalori, yaklaşık 20 gr bitkisel protein, 5 gr. yağ ve 61 gr. karbonhidrat içerir.

Nohutun Faydaları: Vücudu kuvvetlendirir. Beyinsel ve zihinsel yorgunluğu giderir. İştah açar. Mideyi kuvvetlendirir, bağırsakları yumuşatır ve bol idrar söktürür. anne sütünü arttırır. Vücuttaki damarları açar. Cinsel isteği ve gücü arttırır. Sesi açar ve öksürüğü keser. Göğüs kanserine karşı koruyucudur. Vücutta fazla su toplanmasını önler. Östrojen hormonunu dengeleyici etkisi ile özellikle menopoz döneminde faydalıdır.

Nohut Nasıl Kullanılır? Yemeklerde sebze olarak kullanılır. Ayrıca, leblebi yapımında da kullanılır. Nohut toz haline getirilip derideki yara ve kaşıntılara sürülürse iyi gelir

Kenger karang

Kenger Çoğu insanın bilmediği bir çeşit bitkidir ve Anadolu’nun birçok yöresinde farklı türleri yetişen dikensi bir bitkidir. Anadolu coğrafyasında yetişen ve özellikle coğrafi konumundan dolayı kışların uzun sürdüğü yerleşim yerlerinde yetişen çok bilinen bir bitkidir. Kış mevsimi boyunca yağan karın bir gelinlik gibi süslediği dağlar, yamaçlar, ovalar havaların ısınmasıyla yemyeşil bir örtüyü bürünür. Yüksekliğin yer yer 2500 metreyi bulmasından dolayı burada bitki florası çok çeşitlilik göstermektedir. İlkbahar, hemen hemen her yerde olduğu gibi Zompamız’da da başka mekânlarda da bu yoğunlukta yetişmeyen çeşitli bitkilerin insanla, canlıyla buluştuğu mevsimdir.

Bunlardan biri olan Kenger bu bitkilerin en ünlülerinden Olan Kenger genellikle yumuşak toprak denilebilecek zeminlerde, yamaçlarda, düzlüklerde ve nadasa bırakılmış olan tarlalarda yetişir. Dikenli bir bitki olan kenger, doğada kendiliğinden meydana gelir. Öyle ekip, büyütmekle olmaz. Kenger, bölge insanı tarafından “ KARANG” olarak bilinir.

Kenger mevsimi geldiği zaman köydeki kadınlar bir gün öncesinden kendi aralarında sözleşirler. Sabahın ilk ışıkları ışımaya başladığında kenger koymak için kadınlar omuzlarında heybe veya torba kenger çıkarmak için ellerinde küçük kazma (çapa) kengerin baş dikenleri kesmek için küçük bıçak veya makas düğün yerine gider gibi keyifli bir şekilde gruplar halinde kenger toplamaya giderler.

Yumuşak toprakta yetişen Kengerleri çıkarmak daha kolay olduğundan genellikle bu tür yerler tercih edilir. Kenger toplamanın zamanlaması çok iyi yapılmalıdır. Henüz yeni baş göstermeye başladığı anlar Kengerin en taze dönemidir. Kenger yöremizde farklı şekillerde tüketilir. İlk olarak ve genellikle; dikenlerinden ayıklanarak çiğ olarak yenilir. İkincisi; Kenger dikenlerinden ayıklanıp yıkanır ve küp küp doğranarak suda kaynatılır. Suyu sıkılarak süzülür. Bir kaba konur üzerine sarımsaklı yoğurt ve kızartılmış tereyağı dökülür. Bir diğer ise kenger yemeğidir Yılda sadece Nisan-mayıs aylarında çiçek açan, 40–50 cm yüksekliğinde, tüylü sütlü, dikenli ve otsu bir bitkidir,

Kenger Otunun Faydaları ve Tıbbi Etkileri: Kenger sakızı çiğnenirse iştahı açar. Dişleri temizler ve diş etlerini kuvvetlendirir.

Yemlik Gızer

Kış ayları uzun ve sert geçen genellikle sebze bakımından pek verimli olmayan yerlerde dağlarda, çayırlarda ve tarlalarda, kolayca yetişen yemlik sebze ihtiyacını karşılamak yönünde de son derece yararlıdır. Yemlik karların erimesinden sonra toprakta fışkırır ilkbahar yağmurunu alınca serpilir ve gelişir yemlik beş altı yaprak verilince toplanırsa yarar sağlar. Yaprakları çoğalıp büyüyünce bitki sarı renkli çiçekleri açılınca bütün değerini kaybeder

Faydaları: vitamin noksanlığını sebebi olduğu pek çok hastalığı önlemek bakımında yemlik çok mükemmel bir besin maddesidir özellikle demir bakımda zengindir yemlik çığ olarak salatası yapılarak yenilirse daha iştah açar sindirim sistemini çalışmalarını düzenler sindirimi kolaylaştırır

Yemlik sebze yemeği olarak hazırlanır yenilirse ve lahana gibi pişirilerek yararlanırsa besleyiciliği yanı sıra bitkinin bu şekilde bir sebze yemeği olarak hazırlanmasıyla hem mükemmel bir besin sağlar hemde mide ve barsaklar için yararlı şifalı bir beslenme yolu seçilmiş olur

Yemlik kavurması ve bulgur pilavı ve de yoğurtlaması yapılır yemlik köklerinde sütlü bir madde bulunur bu sütten çok yararlı sakızlar yapılır yemlik sakız tükürük bezleri üzerinde yararlı tesisler yaratır ağız kuruluğunu önler sindirimi kolaylaştırır. Otların içeriğindeki folikasit ve c vitamini suda erime özelliğine sahiptir bu nedenle pişirilerek yenecekse suları dökülmemelidir sulu yenirse daha çok yararlı olur    

Pirvok   Topraktan olur. Soğana Benzer Fakat tadı tatlımsıdır. Salep'e katıldığı bilinir

Önemli uyarı: yukarda ki belirtilen tariflerin uzmanlar tarafında yapılması gerekmektedir kendiniz yaparsanız herhangi bir olumsuz durumda sitemiz sorumlu değildir

Örneğin; kayısı çekirdeğini birkaç taneden fazlasını yerseniz öbür tarafa gidersiniz.  

Ben özledim ilkbaharda pirvokları içine bıraktığım mehir çorbasını

Ben özledim ilkbaharda üzerine pekmez döktüğüm handorumu

Ben özledim ilkbaharda kavurmalı yumurtalı kıfgarıkımı

Ben özledim ilkbaharda yoğurtlu sarmisaklı kengerimi

Ben özledim ilkbaharda yemlikli Gızerlı bulgur pilavımı

Ben özledim ilkbaharda kaymaklı çolurun katmasını

Ben özledim ilkbaharda eriyen karların çağlayan su sesini

Ben özledim ilkbaharda gurlayan gök gürültüsünü

Ben özledim ilkbaharda yağmur suyu la yıkanmayı  

Ben özledim ilkbaharda köyümdeki tezek koksunu 

Ben özledim ilkbaharda zompa’nın nergis kokusunu

Önemli hatırlatma eksiklerimiz olabilir bu konularda bilgisi olanlar bizimle paylaşırlarsanız   seviniriz

 hazırlayan                     

Hasan  Ağca